برگزاری همایش بین‌المللی «ابراهیم متفرقه و گسترش چاپ کتاب در جهان اسلام»

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۱۵ | 
به گزارش ایبنا به نقل از روابط عمومی مؤسسه خانه کتاب، این مؤسسه، همایش بین‌المللی  «ابراهیم متفرقه و گسترش چاپ کتاب در جهان اسلام» را با همکاری  مؤسسه «یونس امره» در دی‌ماه سال جاری در مؤسسه خانه کتاب برگزار می‌کند.
بررسی شخصیت تاریخی ابراهیم متفرقه، آثار چاپ‌شده به زبان فارسی در چاپخانه ابراهیم متفرقه، تألیفات ابراهیم متفرقه، نقش ابراهیم متفرقه در گسترش زبان فارسی، ابراهیم متفرقه آغازی برای چاپ در عثمانی، تأثیرگذاری ابراهیم متفرقه بر صنعت چاپ در امپراتوری عثمانی،  تأثیرپذیری کشورهای اسلامی از فعالیت‌های چاپی ابراهیم متفرقه ازجمله محورهای اصلی این همایش است.
از جمله محورهای فرعی همایش بین‌المللی  «ابراهیم متفرقه و گسترش چاپ کتاب در جهان اسلام» می‌توان به ناشران و نویسندگان زبان فارسی در امپراتوری عثمانی، تأثیر کتاب‌های چاپ فارسی در امپراتوری عثمانی بر صنعت نشر ایران، فارسی‌نویسان امپراتوری عثمانی در عصر چاپ، آثار ترجمه‌شده چاپی از عثمانی به فارسی و آثار ترجمه‌شده چاپی از فارسی به عثمانی اشاره کرد.
علاقه‌مندان باید چکیده مقاله‌های خود را در 500 کلمه تا 15 آبان‌ماه سال جاری و اصل مقالات خود را تا 15 آذرماه به نشانی الکترونیکی muteferrika@ketab.ir ارسال کنند.

دفعات مشاهده: 364 بار   |   دفعات چاپ: 56 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

نامزدهای جایزه کتاب سال در گروه «کلیات» معرفی شدند

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۱۵ | 
به‌گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به‌نقل از روابط عمومی مؤسسه خانه کتاب، هشت کتاب در گروه «کلیات» به عنوان نامزدهای سی‌وپنجمین دوره جایزه کتاب سال شناخته شدند.
در بخش «نسخه‌های خطی» از میان هشت اثر راه‌یافته به مرحله اول داوری، دو کتاب  «فهرست نسخه‌های عکسی علوم عقلی اسلامی: نسخه‌های ۱۰۰۱ـ۱۵۰۰، تدوین مرکز پژوهشی دائره‌المعارف علوم عقلی اسلامی، تهران: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره))، «دستنامه نسخه‌شناسی: نسخه‌های به خط عربی، تألیف فرانسوا دروش، ترجمه سیدمحمدحسین مرعشی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی» به‌عنوان نامزدهای این دوره از جایزه کتاب سال معرفی شدند.
در بخش «کلیات» کتاب‌های «نظریه انتقادی برای علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی، تالیف گلوریا جی. لکی، لیزا ام. گیون، جان ئی. بوشمن، ترجمه فتاح محمدی، تهران: چاپار»، «دایرهالمعارف آشپزی ایرانی ساناز سانیا، تالیف ساناز مینایی، ساناز شریفی، سانیا شریفی، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری ساناز سانیا»، «تاریخ و تحول نشر، تألیف عبدالحسین آذرنگ، تهران: خانه کتاب»، «اخبار و اعلان کتاب و کتابخانه به روایت مطبوعات۱۲۸۵ـ۱۳۰۴، تالیف مسعود کوهستانی‌نژاد، تهران: خانه کتاب»، «فهرستنامه کتابشناسی‌های ایران، تالیف ایرج افشار، تهران: خانه کتاب» و «فرزند هرات، تالیف علی اوجبی، تهران: خانه کتاب» جواز ورود به مرحله نیمه نهایی را کسب کردند.
مراسم اختتامیه سی‌وپنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران طبق هر سال در بهمن‌ماه، با معرفی برگزیدگان و کتاب‌های شایسته قدردانی برگزار می‌شود.

دفعات مشاهده: 363 بار   |   دفعات چاپ: 56 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

میراث حقیقی؛ مجموعه مقالات زنده‌یاد دکتر محسن جعفری‌مذهب حقیقی منتشر شد

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۱۵ | 
محقق، نویسنده و منتقد فقید، دکتر محسن جعفری‌مذهب حقیقی (اول بهمن 1336ـ16مهر 1396) در طول حیاتِ علمی پرثمرِ خود، بیش از دویست مقاله در حوزه‌های تحقیقات تاریخی (به‌ویژه تاریخ مغول)، مطالعات آسیای میانه، چین‌شناسی، ترک‌شناسی، سکه‌شناسی، نسخ خطی، سندشناسی، چاپ، کاغذ و به‌خصوص نقد و بررسی کتاب منتشر کرده که عمده آنها بدیع، راهگشا، نوآورانه و مرجع‌اند. این گنجینۀ حقیقی از نوشتارهای ایشان کتاب «میراث حقیقی» را تشکیل می‌دهد.
مجید غلامی‌جلیسه، مدیرعامل خانۀ کتاب، در پیش‌گفتار این کتاب می‌گوید: فکر می‌کنم بیش از ۱۵ سال با دوست عزیزم مرحوم دکتر جعفری‌مذهب رفاقت و آشنایی داشتم. بارها و بارها در کتابخانه ملی به دیدنش رفتم و ساعت‌ها به گپ‌وگفت مشغول بودیم. خیلی از اوقات سخنرانی‌های مشترک داشتیم و البته حرف مشترک من و ایشان بحث تاریخ چاپ و نسخه‌های خطی بود. سال‌ها قبل سعی کردیم که تاریخ چاپ و نشر این مملکت را در قالب نشست و مقاله و همایش به مردم و اهالی فرهنگ معرفی کنیم و شاید ده‌ها نشست با همین موضوع، به بهانه‌های مختلف با هم تدارک دیدیم که آخرینش در اسفند سال گذشته در دهلی نو و در معرفی «منشی نولکشور» بود. سفری خاطره‌انگیز با ایشان به هند داشتیم و تقریباً یک هفته‌ای در معیت ایشان بودم. چقدر تلخ بود رفتن دکتر و فقدانش که قرار بود امسال در همایش ابراهیم متفرقه نیز مقاله‌ای از ایشان داشته باشیم.
وی در ادامه می‌گوید: انتشار بیش از ۲۰۰ مقاله در موضوعات مختلف تاریخی طی ۲۷ سال، و با تنوع موضوعی فراوان و غالباً خاص، گواهی صادق بر تلاش‌های شبانه‌روزی ایشان برای فرهنگ و تاریخ این مملکت است. و امروز با انتشار این مجموعه مقالات و نگاهی به مقالات برجای‌مانده از وی، می‌توانیم بفهمیم که چه تاریخ‌پژوه متتبعی را از دست دادیم و چه کارهایی که وی کرد و ما بی‌توجه بودیم و شاید هنوز هم بی‌توجه باشیم.
این کتاب در بیش از 1416 صفحه و دوازده فصل به قرار زیر نگاشته شده است:
ـ تاریخ ایران (شامل تاریخ اسلام، سلجوقیان، خوارزمشاهیان، مغولان، تیموریان، صفویه، تاریخ معاصر)؛
ـ آسیای میانه؛
ـ چین؛
ـ ترک شناسی؛
ـ ترساشناسی؛
ـ جغرافیا؛
ـ سکه‌شناسی؛
ـ مُهرشناسی؛
ـ کتاب (شامل نسخه خطی، سندشناسی، چاپ، کاغذ، نقد و معرفی کتاب) ؛
ـ نکته‌سنجی‌ها و نکته‌گویی‌ها؛
ـ گیلان؛
ـ مقالات دایرهالمعارفی.
پایان‌بخش کتاب نیز گزیده مدارک علمی و عکس‌هاست.
در فصل کتاب 12 مقاله در زمینه نقد و معرفی کتاب‌های تاریخی و نسخ خطی درج شده که عبارتند از:
ـ معرفی و نقد کتاب شهر اسلامی؛
ـ کتاب مقدس سن‌لویی در اصفهان و ارزش تاریخی آن؛
ـ فهرست مشترک نشریات و جراید فارسی در کتابخانه‌های بریتانیا؛
ـ نگاهی به کتاب تاریخ جنبش‌ها و تکاپوهای فراماسونگری در کشورهای اسلامی؛
ـ فهرست مشترک نشریات فارسی عربی آذربایجانی و ترکی عثمانی در کتابخانه‌های جمهوری آذربایجان؛
ـ چهارصد سال با کمپانی هند شرقی؛
ـ معجم الادبا؛
ـ سفرها و سفرنامه‌های برادران شرلی؛
ـ ذیل مجمع الانساب شبانکارهای؛
ـ اقیانوس هند، دریاچه پرتغالی؛
ـ چکیده‌های خلیج فارس؛
ـ سهم دانشمندان روسی در مطالعات اسماعیلی.

دفعات مشاهده: 376 بار   |   دفعات چاپ: 63 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

رئیس مرکز تحقیقات زبان فارسی هند مطرح کرد: نسخه‌شناسی، پرداختن به علوم مرده نیست

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۱۵ | 

دستنامه نسخه‌شناسی: نسخه‌های به خط عربی، فرانسوا دروش، ترجمه سیدمحمدحسین مرعشی، تهران، سمت، 1395، 504 ص، 23500 تومان، شابک: 6ـ0273ـ02ـ600ـ978

به‌‌گزارش ایبنا، نشست معرفی و بررسی «دستنامه نسخه‌شناسی نسخه‌های به‌‌خط عربی» امروز سه‌شنبه 30 آبان‌ماه 1396 با حضور سیدمحمدحسین مرعشی، مترجم اثر، احسان‌الله شکراللهی، رئیس مرکز تحقیقات زبان فارسی هند و بهروز ایمانی در سرای اهل‌قلم برگزار شد.
مرعشی در معرفی «دستنامه نسخه‌شناسی نسخه‌های به‌ عربی» گفت: این اثر نخستین کتاب آموزش نسخه‌شناسی است که سال 2000 به زبان فرانسه از سوی کتابخانه ملی فرانسه در پاریس منتشر و بعد از چندسال به زبان‌های عربی و انگلیسی ترجمه شده‌است. حدود هفت سال پیش ترجمه این اثر از زبان انگلیسی به فارسی از سوی انتشارات سمت به من پیشنهاد شد.
این پژوهشگر ادامه داد: تصور می‌کردم کار ترجمه این کتاب ظرف دو سال به پایان برسد، ولی بعد از بررسی جدی و دقیق آن متوجه شدم که هر مقاله کتاب متعلق به یک حوزه علمی مربوط به نسخه‌شناسی است و ترجمه آن حدود پنج سال طول کشید. این کتاب در 12 بخش تنظیم شده است.
مرعشی با اشاره به مفهوم کلی نسخه‌شناسی بیان کرد: نسخه‌شناسی یعنی بررسی علمی نسخه دست‌نویس. کودیکولوژی علمی است شامل بررسی هرآن‌چه در کتاب وجود دارد به‌جز متن آن. درواقع کودیکولوژی بررسی عالمانه ساختار کتاب‌های خطی است. نسخه‌شناسی در ابتدا به بحث تاریخچه کتابخانه‌ها محدود بود ولی با گذر زمان گسترش پیدا کرد و بخش‌های مختلفی را شامل شد که 12 بخش عمده آن به‌صورت 12 مقاله در این کتاب آمده است.
مترجم کتاب «دستنامه نسخه‌شناسی نسخه‌های به‌ عربی» افزود: ازجمله دستاوردهای ما بعد از ترجمه این اثر، تهیه واژه‌نامه‌ای تخصصی بود که شامل حدود یک‌هزارو هفتصد واژه در زمینه نسخه‌شناسی است. بعد از پایان کار یک‌هزار و 200 اسم مربوط به افراد، دستگاه‌ها، شیوه‌ها و لوازم استخراج شد. یافتن اسم‌های فارسی دستگاه‌ها بسیار دشوار بود. برای این کار به کتاب‌های متعدد در زمینه‌های مختلف مراجعه کردم. البته این اثر هنوز جای کار دارد و در چاپ‌های بعدی آن باید اصلاحاتی صورت گیرد.
احسان‌الله شکراللهی نیز در این نشست با بیان این نکته که این اثر یکی از مهم‌ترین متون نسخه‌شناسی امروز جهان اثر فرانسوا دِروش بوده، گفت: ترجمه «دستنامه نسخه‌شناسی نسخه‌های به‌ عربی»، یک برگ پربار به دانش نسخه‌شناسی ما اضافه می‌کند. این اثر یک دستنامه جدی برای آموزش مباحث نسخه‌شناسی است. نسخه‌شناسی جنبه‌ای از هویت را در خود نهفته دارد. غم بزرگ بسیاری از جوامع که احساس از خودبیگانگی دارند این است که ریشه‌های خود را نمی‌شناسند که این بی‌هویتی در اعماق جامعه ریشه دارد. شاید یکی از راه‌های علاج این مسأله، نسخه‌شناسی باشد تا بتوانیم از این طریق هویت و دانش خود را بشناسیم که این امر به ایجاد غرور ملی منجر می‌شود. امروز اگر کسی بگوید پرداختن به نسخه‌شناسی پرداختن به علوم مرده است، نهایت نادانی آن فرد است. شاهنامه فردوسی و دیگر متون ادبی، عرفانی و دینی ما هنوز زنده هستند و ادامه خواهند داشت.
شکراللهی با اشاره به سه دسته اصلی در مباحث مربوط به نسخه‌شناسی ادامه داد: یک بحث مربوط به نسخه‌پردازی و ایجاد نسخه است. بحث دیگر مربوط به پیش از ایجاد نسخه شامل مهیاکردن کاغذ، قلم و موارد دیگر می‌شود و مبحث دیگر نیز پسانسخه است بدین‌معنا که نسخه چه مالکانی دارد؟، چه آسیب‌هایی به آن وارد شده و چه مرمت‌های روی آن انجام شده است. در این کتاب به هر سه ساحت پرداخته شد. یکی از ویژگی‌های این کتاب، پرداختن به بسیاری از کلیات و جزئیات مربوط به نسخه‌های خطی است.
رئیس مرکز تحقیقات زبان فارسی هند درباره ارزش‌های کتاب دِروش گفت: در این کتاب به بسیاری از ظرایف نسخه‌شناسی و نسخه‌های خطی توجه شده‌است. حتی فصلی مربوط به فنی‌ترین مباحث طیف‌شناسی رنگ‌ها آمده‌است. از دیگر ویژگی‌های این اثر، ارجاع به منابع است. در این کتاب سطری را پیدا نمی‌کنیم که به منبعی ارجاع داده نشده باشد و تمام مطالب آن مستند است. ویژگی دیگر، پرداختن به مطالب جدید و استفاده از واژگان برساخته مانند مسأله بوم‌نوشتار یا لفاف است که از ابتکار مترجم ناشی می‌شود. با ورود این اثر به گستره نسخه‌شناسی ایران با دامنه‌ای از واژگان ابتکاری روبه‌رو شدیم.
این نسخه‌شناس افزود: تمام مباحث کتاب به رسائل گذشتگان و اصل نسخه‌های خطی مستند و ارجاع شده و در بیشتر موارد نیز قضاوت قطعی صورت نگرفته که این نوع ادبیات، ادبیات علمی است. مرعشی از عهده انتقال مطالب کتاب به زبان قابل فهم از متن سخت فرانسه به‌‌خوبی برآمد. متن‌های علمی معمولاً بعد از ترجمه خشک هستند، ولی مترجم در این اثر با استفاده از کرشمه‌های قلم روح ادبیاتی در آن دمیده‌است. ترجمه متون مختلف در این اثر به صورت یکدست انجام شده است.
شکراللهی ادامه داد: این کتاب پر از عدد و رقم و نشان و حروف فارسی و لاتین بوده که انعکاس همه آن‌ها به‌درستی کار سختی است که مترجم از عهده این کار هم به‌خوبی برآمده‌است. مترجم هرجا احساس کرده که نیاز به افزودن مطلبی بوده، آن مطلب را داخل کروشه گذاشته و امانت‌داری را حفظ کرد. نوعی روح فارسی بر این کتاب حاکم است.
وی با اشاره به برخی نواقص و ایرادات این اثر نیز گفت: در برخی موارد، تصاویر کتاب بی‌کیفیت است و گاهی نیز تصاویر در جای خود و در کنار متن قرار ندارند. در برخی موارد، برخی از توضیحات فنی برای قابل فهم شدن، نیاز به تصویر دارند. همچنین با توجه به وجود مهرشناسان خبره‌ای همچون محمدجواد جدی در کشور، ما از غربی‌ها بسیار جلوتریم. در این کتاب تعدادی از مهرها خوب خوانده نشده‌اند که امیدواریم در ویراست بعدی با استفاده از تخصص کارشناسان این موضوع حل شود.
رئیس مرکز تحقیقات زبان فارسی هند در پایان سخنانش به سه بایسته در حوزه نسخه‌شناسی اشاره کرد: با توجه به یافته‌های جدید، باید تمام نسخه‌های خطی کتابخانه‌ها و مراکز مختلف علمی بازشناسی شوند. همچنین با توجه به این‌که این اثر را دِروش و همکارانش بیشتر مستند بر کتابخانه‌های فرانسه و نسخه‌های موجود در آن کتابخانه‌ها نوشته‌اند، ما باید با استناد به نسخه‌های ایرانی و با استفاده از این روش دستنامه‌های نسخه‌شناسی خود را بازنویسی کنیم. همچنین نسخه‌شناس‌ها باید سعی کنند خود را به علوم مختلف تجهیز کرده و از کارشناسان سایر علوم در کار نسخه‌شناسی کمک گیرند.
بهروز ایمانی، دیگر سخنران این نشست تخصصی نیز با اشاره به این‌که نسخه‌شناسی در کشور دانش نوپایی است، ادامه داد: تحقیقات انجام‌شده در این زمینه تا دهه 70 حجم اطلاعات چندانی را در اختیار ما قرار نداده‌است. بزرگان تراث‌پژوه ما امثال فروزانفر، نفیسی و مینوی بیشتر با دیدی محتوانگر به نسخه‌های خطی نگاه می‌کردند و این نسخه‌ها را بیشتر از حیث داده‌های علمی و ادبی و... بررسی می‌کردند. شاید مرحوم بیانی نخستین کسی بود که بر تدوین درسنامه مباحث نسخه‌شناسی اهتمام ورزید. اگر این جزوه‌ها در قالب کتاب چاپ شود، می‌تواند در تدوین تاریخچه مباحث نسخه‌شناسی مفید باشد.
این نسخه‌شناس با اشاره به سه وجه موجود در کار و شخصیت مرعشی، مترجم این کتاب بیان کرد: وجه نخست «انتخاب» است؛ مرعشی هر اثری را ترجمه نمی‌کند، مگر این‌که خلأ آن را در جامعه علمی و پژوهشی کشور احساس کرده باشد. ویژگی دیگر وی «تخصصی‌‌ کارکردن» است و سومین ویژگی مربوط به «دقت» می‌باشد. دقت مرعشی در برابرنهادهای فارسی واژه‌های لاتین، قابل توجه و قابل تقدیر است. امروزه در پیکره زبان فارسی، بسیاری از واژه‌های برساخته وی را می‌بینیم.
وی درباره برخی ویژگی‌های این کتاب نیز گفت: این اثر نمونه‌ای از مطالعات نسخه‌شناسان اروپایی درباره دست‌نویس‌های اسلامی است که می‌تواند آموزه‌ای برای نسخه‌پژوهان ایرانی باشد. امیدوارم آثار دیگر نسخه‌شناسان غربی نیز به فارسی ترجمه شود. این اثر در کنار تحقیقات دیگر می‌تواند بسیاری از موارد بایسته برای تدوین دانشنامه نسخه‌شناسی را فراهم آورد. در این کتاب به این موضوع توجه شده که برای تعیین هویت تاریخی و تملیکی یک اثر خطی، باید به جزئیات توجه کرد. آن‌چه در کتاب بارها تأکید شده این موضوع است که نمی‌توان بدون انجام آنالیزهای آزمایشگاهی بسیاری از اجزای یک نسخه خطی را مورد بررسی قرار داد. در کشور ما بسیاری از مؤلفه‌های نسخه‌شناسی تنها براساس سواد علمی افراد مورد بررسی قرار می‌گیرند، در صورتی‌که این مؤلفه‌ها باید براساس شیوه‌های آزمایشگاهی به اثبات علمی برسند، انجام این‌گونه تحقیقات در کشور ما بسیار کم است.

 

دفعات مشاهده: 385 بار   |   دفعات چاپ: 66 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

فصلنامه نقد کتاب میراث شماره 9 و 10 منتشر شد

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۱/۱۵ | 

دریغ از نبود برنامه ملی برای میراث مکتوب

غلامی‌جلیسه در «سخن سردبیر» با اظهار تاسف از توجه‌نکردن به میراث ایرانی خارج از کشور می‌نویسد: «متاسفانه دانش و شناخت ما از میراث مکتوب ایرانی شبه‌قاره کم و ناچیز است. البته دلایل مختلفی می‌توان برای آن برشمرد که شاید مهم‌ترین عدم توجه ما به میراث مکتوب ایران در ورای مرزهای کنونی خاصه شبه‌قاره است. شک نیست که اگر از اهمیت میراث ایرانی غافل نبودیم توجهی دو چندان به آن صورت می‌گرفت و با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای شناسایی، فهرست‌نویسی، اطلاع‌رسانی، دیجیتال‌سازی و... اقدام می‌کردیم اما صد افسوس که تا کنون حتی برنامه ملی و جدی برای میراث مکتوب موجود در داخل کشور نداشته‌ایم.» (ص 15)

در بخشی از نشست «میراث زبان فارسی در شبه‌قاره هند» با اشاره به نقش سکه‌ها در رواج زبان فارسی در شبه‌قاره می‌خوانیم: «یکی از مواردی که زبان فارسی حضور دارد و اتفاقا برعکس این جریان است یعنی تولید آن عالی‌ترین مقام سیاسی است و مصرف‌کننده پائین‌ترین مقام در هر ده و روستایی، سکه‌ها هستند، یعنی اگر خوشنویسی بهترین نوع خوشنویسی را ببیند، این را در روستاها نمی‌تواند پخش کند، اگر کتیبه‌ای هم می‌خواهد بنویسد و زیبایی‌های آن را نشان بدهد، حتما بالای در یک مسجدجامعی، کاخی، مناره‌ای، گنبدی و جایی که قاعدتا در روستاها یافت نمی‌شود، یعنی حتما باید یک حمایت مالی برای ساختن آن بنا و تبعاتش مثل کاشی‌کاری منبت‌کاری، خوشنویسی، گچ‌کاری و... باشد. در واقع اقتصاد ادبیات فارسی، اقتصاد یک مقدار متمول‌تر و بالاتری است.» (ص30)

 گودرز رشتیانی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در «نقد و بررسی نسخه‌های خطی اسلامی در روسیه» آورده است: «کتاب نسخه‌های خطی اسلامی در روسیه هم در راستای این هدف تألیف و منتشر شده است. بررسی محتوایی نشان می‌دهد کتاب نتوانسته است تصویر روشنی از این میراث به خواننده ایرانی انتقال دهد و با وجود مزیت‌ها و نقاط قوت، از نقاط ضعف ساختاری متعددی برخوردار است، که مهم‌ترین آن نداشتن طرح کلی از پیش اندیشیده برای پرداختن به این موضوع است.» (ص‌49)

پرکردن خلأ اطلاع‌رسانی در حوزه تاریخ روزنامه‌نگاری ایران

«نقد و بررسی کتاب گنجینه اسناد بنیاد ایرانشناسی» به قلم دکتر علی ططری، مدیر مرکز پژوهش کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی است که در سطوری از آن آمده است: «گنجینه اسناد بنیاد ایران‌شناسی» از حداقل ایرادات فنی برخوردار است، اما نبود فهرست اعلام یا نمایه‌ها می‌تواند نقصانی مهم در کیفیت دسترسی خواننده به موضوع موردنظر باشد. برخی منتقدان بر این باورند که کتاب‌های ارائه‌دهنده اسناد همچون این گنجینه می‌بایست تحلیلی از اسناد منتشرشده در اختیار خواننده بگذارد، اما حقیقت آن است که این گروه از کتاب‌ها تنها برای نشر اسناد چاپ و پخش می‌شود تا اسناد به‌آسانی در دسترس پژوهشگران قرار گیرد، بنابراین، تحلیل اسناد برعهده محقق است و گردآورندگان آثار اسنادی تعهدی بر تحلیل آن ندارند و نبود تحلیل در این دست کتاب‌ها نشانه ضعف نویسنده یا تدوین‌گر نیست و از سویی می‌توان آن را نشانه قوت دانست چرا که پژوهشگران بدون پیش‌داوری به تحلیل و ارائه نظر می‌پردازند.» (ص74)

 «نقدی بر کتاب روزنامه آذربایجان: نخستین روزنامه فکاهی و طنز در ایران» با انتقاد از تجملات بیهوده در این اثر آورده است: «وقتی از منظر بیرونی به این اثر نگریسته می‌شود درمی‌یابیم که صرف هزینه سنگین بابت چاپ صفحات کتاب به صورت کاغذ گلاسه و جلد گالینگور با روح کتابخوانی و اطلاع‌رسانی همخوانی ندارد. اگر هدف از انتشار نشریات بازچاپی، پرکردن خلأ اطلاع‌رسانی و رفع کمبود منابع حوزه تاریخ روزنامه‌نگاری ایران است باید مطابق با درک واقعیت‌های زمانه از تجملات بی‌فایده اجتناب ورزید. بهتر بود ناشر محترم به جای آنکه این اثر پرزرق و برق را به شکل چاپی روانه بازار کند آن را با هدف بهره‌وری در قالب لوح فشرده آماده‌سازی و در اختیار مخاطبان قرار می‌داد. بی‌شک آثاری از این دست در زمره منابع دست اول قرار می‌گیرد و قرار نیست در طاقچه عادت کنج خانه‌ها جای گیرد.»(ص‌97)

بیرون کشیدن اطلاعاتی مفید نهفته در لابه‌لای سطور

احمدرضا رحیمی‌ریسه در بخش تازه‌های میراث با توجه به کتاب «دست نوشته‌هایی ارزشمند از کتابخانه بزرگ جهان در حوزه علوم اسلامی تالیف حسن انصاری می‌نویسد: «این کتاب مجموعه‌ای است از 93 مقاله و یادداشت ارزشمند نوشته استاد انصاری درباره دانشمندان ایرانی ـ اسلامی و آثار آنان. این مقالات پیش از این در صفحه «بررسی‌های تاریخی» سایت کاتبان منتشر شده است و اکنون برای نخستین‌بار است که به صورت کاغذی منتشر می‌شود. رویکرد مؤلف در تألیف مقالات، بیشتر منبع‌شناختی و نسخه‌شناختی است و سعی شده تا با تحلیل متون کهن بخشی از تاریخ فکر دینی، کلامی،‌ فلسفی تمدن اسلامی بازشناسایی شود.» (ص‌186)

 در سطوری از معرفی نامه‌های یافته از فرصت‌شیرازی، ادیب عصر قاجار می‌خوانیم: «چندی پیش دکتر حمیدرضا قلیچ‌خانی تصاویری از 18 نامه با دست‌خط و امضای فرصت شیرازی را در اختیار بنده گذاشت که تاکنون معرفی و منتشر نشده‌اند. از لطف وی سپاسگزارم و فرصت را مغتنم شمرده، مدتی را صرف بازخوانی و بازنویسی نامه‌ها کردم تا اگر نکات و اطلاعاتی مفید در لابه‌لای سطور آن نهفته است بیان شود. منشآت و مکاتیب که غالباً توسط افراد سرشناس نگارش یافته‌اند در مطالعات تاریخی حائز اهمیت بوده و منابعی معتبر در شناسایی روابط اجتماعی، رسم‌الخط رایج و وقایع و رویدادها به‌شمار می‌روند.» (ص‌228)

 علی صادق‌زاده وایقان در نگاهی به آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی: چالش‌ها و پیشنهادهایی برای رفع آن‌ها آورده است: «برای جریان مطلوب اطلاعات در حوزه میراث مکتوب شش اقدام مهم و ضروری، بایسته است: 1. شناسایی و فراهم‌آوری، 2. حفاظت و مرمت، 3. سازماندهی، 4. اطلاع‌رسانی، 5. تصحیح و 6. انتشار. بر این اساس، گام اول «شناسایی و فراهم‌آوری» زیربنائی‌ترین و مهم‌ترین، گام در حوزه میراث مکتوب و تحقق پنج مرحله یا گام بعدی است که متأسفانه در «آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی» بهایی به آن داده نشده است. اگر شناسایی و فراهم‌آوری نباشد و مجموعه‌ها شکل نگیرد، روزی فرا می‌رسد که این جشنواره نیز تعطیل می‌شود.» (ص274)

فصلنامه نقد کتاب میراث به سردبیری مجید غلامی‌جلیسه در 275 صفحه و به بهای 10هزار تومان از سوی انتشارات موسسه خانه کتاب منتشر شده است.


دفعات مشاهده: 378 بار   |   دفعات چاپ: 58 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه نقد کتاب میراث می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | Heritage Quarterly Book Review

Designed & Developed by : Yektaweb